Адаптивна ефективність інституційного середовища та її крітеріальні орієнтири
| dc.contributor.author | Федорова, Наталія Евгенівна | uk_UA |
| dc.date.accessioned | 2026-03-25T08:48:36Z | |
| dc.date.issued | 2025 | |
| dc.description | Н. Є. Федорова: ORCID 000-0003-2091-4320 | uk_UA |
| dc.description.abstract | UKR: У статті обґрунтовано необхідність переосмислення підходів до оцінювання інституційної спроможності ефективно реагувати на виклики, зумовлені проривною технологічною динамікою Індустрії 4.0. Наголошено, що масштаб і темп трансформацій дедалі більше виявляють інерційний характер інституційного середовища, сприяючи накопиченню дис функцій і загостренню супровідних ризиків. У такому контексті інститути перестають виконувати роль пасивного тла для регуляторних процесів і натомість починають активно впливати на напрями та глибину технологічних зрушень. У дослідженні стверджується, що ключовим аналітичним завданням виступає не опис адаптації інститутів, а виокремлення чітко визначених критеріїв, які дають змогу операціоналізувати адаптивну ефективність через вимірювані параметри.У роботі систематизовано підходи до визначення таких критеріїв на основі класичних і сучасних досліджень, зокрема праць Д. Норта, Ф. Фукуями, Д. Родріка, Е. Остром, О. Вільямсона, Ч. Едквіста, П. Сенге, Дж. Марча та інших, а також звітів ОЕСР, Світового банку та інших міжнародних організацій. На основі цієї теоретичної бази виявлено 22 критерії адаптивної ефективності, згруповані в п’ять аналітичних кластерів: (1) чутливість політики й регуляторна пластичність; (2) інституційна взаємодія та якість регуляторного середовища; (3) фінансова й економічна гнучкість; (4) готовність до змін і культура безперервного навчання; (5) стійкість до зовнішніх шоків і механізми управління ризиками.Особливу увагу приділено таким критеріям, як наявність механізмів регу-лярного оновлення регулювання, інституційна інклюзивність, узгодження стимулів, прозорість у процесі ухвалення рішень, системи зворотного зв’язку, ризик-орієнтоване регулювання та інституційна пам’ять. Показано, що в сучасному академічному дискурсі адаптивна ефективність дедалі частіше трактується не як абстрактна характеристика, а як результат функціональної конфігурації інститутів, здатних забезпечити динамічну рівновагу між стабільністю та гнучкістю в умовах невизначеності. Систематизація критеріїв розглядається як необхідна передумова побудови інструментальної моделі діагностики інституційної дієздатності. Така модель може бути застосована для виявлення вузьких місць, оцінки контекстуальних обмежень, калібрування політик і стратегічного планування адаптаційних реформ. У підсумку такий підхід формує підґрунтя для кількісного оцінювання адаптивної ефективності та розроблення інтегрального індексу, щоуможливлює порівняльний аналіз і обґрунтоване проєктування політики в умовах технологічної нестабільності. | uk_UA |
| dc.description.abstract | ENG: This article substantiates the need to rethink approaches to assessing the institutional capacity to respond effectively to the challenges posed by the disruptive technological dynamics of Industry 4.0. It is emphasized that the scale and pace of transformations increasingly expose the inertial nature of the institutional environment, contributing to the accumulation of dysfunctions and the intensification of accompanying risks. In such a context, institutions cease to serve merely as a passive background for regulatory processes and instead actively influence the direction and depth of technological shifts. The study argues that the key analytical task lies not in the descriptive assessment of institutional adaptation, but in the identification of clearly defined criteria that make it possible to operationalize adaptive efficiency through measurable parameters.The article systematizes approaches to defining such criteria, drawing upon both classical and contemporary research, including the works of D. North, F. Fukuyama, D. Rodrik, E. Ostrom, O. Williamson, C. Edquist, P. Senge, J. March, and others, as well as reports by the OECD, the World Bank, and other international organizations. Based on this theoretical framework, the study identifies 22 criteria of adaptive efficiency, which are grouped into five analytical clusters: (1) policy responsiveness and regulatory plasticity; (2) institutional interaction and quality of the regulatory environment; (3) financial and economic flexibility; (4) readiness for change and a culture of continuous learning; and (5) resilience to external shocks and risk management mechanisms. Particular attention is given to such criteria as the presence of mechanisms for regular regulatory updates, institutional inclusiveness, alignment of incentives, transparency in decision-making, feedback systems, risk-based regulation, and institutional memory. It is demonstrated that in modern academic discourse, adaptive efficiency is increasingly understood not as an abstract characteristic, but as a result of the functional configuration of institutions capable of ensuring a dynamic balance between stability and flexibility under conditions of uncertainty.The systematization of criteria is presented as a necessary prerequisite for constructing an instrumental model for diagnosing institutional effectiveness. Such a model can be applied to identify bottlenecks, assess contextual constraints, recalibrate policies, and plan strategic adaptation reforms. Ultimately, this approach lays the foundation for a quantitative assessment of adaptive efficiency and the development of an integrated index, enabling comparative analysis and informed policy design in technologically volatile environments. | en |
| dc.description.sponsorship | ННІ «Український державний хіміко-технологічний університет» Українського державного університету науки та технологій | uk_UA |
| dc.identifier.issn | 2708-7530 | |
| dc.identifier.uri | https://perspectives.pp.ua/index.php/np/article/view/29562/29512 | en |
| dc.identifier.uri | https://crust.ust.edu.ua/handle/123456789/21920 | en |
| dc.language.iso | uk | |
| dc.publisher | Наукові перспективи | uk_UA |
| dc.relation.ispartofseries | Федорова Н.Є. Адаптивна ефективність інституційного середовища та її крітеріальні орієнтири. Наукові перспективи № 9 (63), 2025. С. 949–966. DOI: 10.52058/2708-7530-2025-9(63)-949-965 | uk_UA |
| dc.rights | Creative Commons Attribution 4.0 International License. | en |
| dc.rights.uri | https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ | en |
| dc.subject | адаптивна ефективність | uk_UA |
| dc.subject | інституційне середовище | uk_UA |
| dc.subject | Індустрія 4.0 | uk_UA |
| dc.subject | технологічна трансформація | uk_UA |
| dc.subject | критерії адаптивної ефективності | uk_UA |
| dc.subject | adaptive efficiency | en |
| dc.subject | institutional environment | en |
| dc.subject | Industry 4.0 | en |
| dc.subject | technological transformation | en |
| dc.subject | criteria of adaptive efficiency | en |
| dc.subject | КЕП | uk_UA |
| dc.subject.classification | TECHNOLOGY | en |
| dc.subject.classification | NATURAL SCIENCES | en |
| dc.subject.classification | Chemistry | en |
| dc.subject.classification | Аdaptive efficiency | en |
| dc.title | Адаптивна ефективність інституційного середовища та її крітеріальні орієнтири | uk_UA |
| dc.title.alternative | Adaptive Efficiency оf the Institutional Environment and its Criterion-Oriented Framework | en |
| dc.type | Article | en |