Декомпозиція онтологій та графів знань через відношення нульового порядку
| dc.contributor.author | Галушка, Олександр Валентинович | uk_UA |
| dc.contributor.author | Шинкаренко, Віктор Іванович | uk_UA |
| dc.date.accessioned | 2026-06-17T08:19:03Z | |
| dc.date.issued | 2026 | |
| dc.description | О. Галушка: ORCID 0009-0005-3447-2676; В. Шинкаренко: ORCID 0000-0001-8738-7225 | uk_UA |
| dc.description.abstract | UKR: Графи знань та онтології оперують структурно гетерогенними висловлюваннями – бінарними триплетами, n-арними реіфікованими відношеннями, вкладеними фактами – що ускладнює їх обробку нейромережевими моделями. У роботі запропоновано декомпозицію довільного онтологічного висловлювання до єдиного примітиву – анонімного спрямованого зв'язку нульового порядку (). Предикат переноситься з ребра у вузол, і граф стає однорідним: усі елементи є вузлами, з'єднаними єдиним типом ребра. Декомпозиція спирається на два принципи: ролеву нейтральність концептів, за якою розрізнення «концепт» і «відношення» є контекстуальним, та рекурсивний порядок висловлювання, що формалізує структурну складність. Показано, що r₀-декомпозиція виконує для графів знань роль, аналогічну токенізації для текстів: перетворює гетерогенну структуру на однорідну, придатну для нейромережевої обробки. | uk_UA |
| dc.description.abstract | ENG: Knowledge graphs and ontologies operate with structurally heterogeneous statements – binary triples, n-ary reified relations, and nested facts – which complicates their unified processing. This paper proposes decomposing any ontological statement into a single primitive – an anonymous directed link of zero order (). The predicate is transferred from the edge to a node, producing a homogeneous graph where all ontological elements are nodes connected by a single edge type. The decomposition relies on two principles: role neutrality of concepts, whereby the distinction between «entity» and «relation» is contextual rather than ontological, and recursive statement order, which formalizes structural complexity through a metric. It is shown that -decomposition performs for knowledge graphs a role analogous to tokenization for natural language texts: it transforms a heterogeneous structure into a homogeneous one suitable for neural network processing. | en |
| dc.identifier.citation | Галушка О. В., Шинкаренко В. І. Декомпозиція онтологій та графів знань через відношення нульового порядку. Інформаційні технології в металургії та машинобудуванні – ІТММ’2026 : тези доп. Міжнародної наук.-техн. конф. (м. Дніпро, 21-23 березня 2026 р.). Дніпро, 2026. C. 384–387. DOI: https://doi.org/10.34185/1991-7848.itmm.2026.01.067. | uk_UA |
| dc.identifier.doi | https://doi.org/10.34185/1991-7848.itmm.2026.01.067 | en |
| dc.identifier.issn | 2708-0102 (Online) | |
| dc.identifier.uri | https://journals.nmetau.edu.ua/index.php/itmm/uk/article/view/2451 | en |
| dc.identifier.uri | https://crust.ust.edu.ua/handle/123456789/22418 | en |
| dc.language.iso | uk | |
| dc.publisher | Український державний університет науки і технологій, ІВК «Системні технології», Дніпро | uk_UA |
| dc.rights | Creative Commons Attribution 4.0 International License | en |
| dc.rights.uri | https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ | en |
| dc.subject | граф знань | uk_UA |
| dc.subject | онтологія | uk_UA |
| dc.subject | реіфікація | uk_UA |
| dc.subject | декомпозиція логічних висловлювань | uk_UA |
| dc.subject | представлення знань | uk_UA |
| dc.subject | нейронні мережі | uk_UA |
| dc.subject | knowledge graph | en |
| dc.subject | ontology | en |
| dc.subject | reification | en |
| dc.subject | logical statement decomposition | en |
| dc.subject | knowledge representation | en |
| dc.subject | neural networks | en |
| dc.subject | КІТ | uk_UA |
| dc.subject.classification | MATHEMATICS | en |
| dc.title | Декомпозиція онтологій та графів знань через відношення нульового порядку | uk_UA |
| dc.title.alternative | Decomposition of Ontologies and Knowledge Graphs via Zero-Order Relations | en |
| dc.type | Thesis | en |